GELENEK GÖRENEK NEYSE NAMUS ODUR!

Eski Yunancadaki “ νομός (nomos) kelimesi, “gelenek – görenek, töre, toplumsal kural, kanun” anlamlarını taşırdı. Arapça’daki “namus”un kökeni de budur. Yunanca’daki “νομίζω” (düşünmek, inanmak) sözcüğü de yine “νομός” ile ilişkilidir; devletin çıkardığı paraya halkın inanması, güvenmesi gerekir, bundan dolayı, yasal paraya “νόμισμα”, (nomisma) denir, eski paralarla ilgili bilim dalının adı olan “nümizmatik” (fr. Numismatique) de bundan türemiştir. Farsça’dan dilimize geçen “namaz” sözcüğünün de “ νομός” ile köken bağı olması kesin değildir. “Namaz”, Sanskritçe “namas” (boyun eğerek saygı gösterme) sözcüğü ile ilgilidir.

MARS – HAWAİ KARDEŞLİĞİ

NASA’da Mars toprağı üzerine araştırma yapan bilim adamları ilginç bir bilgiye ulaştı. X ışını kırınımı yöntemi ile incelenen Mars’tan alınan mineral örneklerinin, bazalt, feldispat, piroksen ve olivin benzerlikleri gösterdiği görüldü. Bunlar ise, Hawai’nin volkanik toprak yapısına çok yakın.

AMERİKAN DOLARININ SEMBOLÜ HERKÜL’LE İLİNTİLİ

Yunan mitolojisi’ndeki Herakles, Roma mitolojisindeki Herkül veya Fenike mitolojisindeki Melkart yüzyıllar boyunca geniş bir coğrafyada birçok toplum tarafından tapınılan aynı tanrı karakteriydi. Fenikelilerin Kartaca kolonisi Cebel-i Tarık boğazına hakim olduğu zamanlarda Kartacalılar, boğazın iki tarafındaki kayalıklara “Melkart sütunları” derdi. Romalılar için ise buralar “Herkül” sütunları idi. Herkül sütunları, ilk önce Meksika’ya yerleşen İspanyolların parasına sembol oldu. Paralel iki dik sütun Herkül sütunlarının simgesiydi. Onları çevreleyen çelenk de, parada “S” şeklinde gösterildi. İspanyol parası Peso için “sekizlik” denirdi. İlk olarak Meksika’da kullanılan dolardaki bu çevrinti, aynı zamanda sekizi de simgeler. Bu para ve simgesi ($) daha sonra ABD’liler tarafından benimsenerek, ulusal paralarında kullanıldı.

KIZILBAŞ ADI NEREDEN ÇIKMIŞTIR?

Şeyh Safiyüddin İshak’ın kurmuş olduğu Safevî tarikatı bir zaman Türkmen boylarını çok etkilemişti. Türkmenlerin askerlikteki başarıları da Safevilerin egemenliklerini sürdürmelerine yaradı. Bu boylar, Azerbaycan’dan, Doğu Anadolu’dan, Kuzey Suriye’den geliyorlardı, namları Ustacalu, Şamlu, Rumlu, Tekelü, Zülkadirli, Avşar, Kacar, Varsak, Karacadağ Sufîleri idi. Şeyh Safiyüddin İshak’ın torunu Cüneyd, Trabzon’da Akkoyunlu Uzun Hasan’ın kız kardeşi Hatice Begüm’le evlenmiş, üç yıl Diyarbakır’da yaşadıktan sonra, Şirvanşah’a karşı savaşırken öldürülmüştü. Müridleri de onun oğlu Haydar’a bağlandılar. Uzun Hasan da Haydar’a hem askeri destek verdi hem de onu kızıyla evlendirerek Erdebil’e yerleştirdi. Şeyh Haydar’ın hükümdarlığı zamanında bu tarikat bir Gaziler hareketine dönüştü. Haydar taraftarları, başlarına on iki dilimli kırmızı bir serpuş giyiyorlardı. “Tâc-ı Haydarî” de denen bu başlıktan dolayı onlara “kızılbaş” denmiştir.

“MOBESE” ADI, BİR KISALTMADAN ÇIKMIŞTIR

Sokakları izleyen kamera sistemlerine Türkçe’de “Mobese” deniyor. Bu ad, Türkçe dil kurallarına uymamakta. Tek başına bir anlam da ifade etmemekte… Nerden çıkmıştır peki bu ad? MOBESE, bir kısaltmadır, ama “mobil elektronik sistem entegrasyonu”nun kısaltması değil. Neyin kısaltması olduğunu Cüneyt Özdemir’in “Önemli İşler Dairesi” adlı kitabından öğreniyoruz: “1997 yılında Emniyet İstihbarat’ın teknikerleri “polnet bir network”ünü kurmuşlardı; bir nevi farklı bir internet erişimi olan bu sistemi ilk başlarda evrak alışverişinde kullanıyorlardı. 2003 yılında ise MOBESE’yi kurdular. MOBESE kelimesi, aslında projeyi yürüten altı istihbaratçının adının baş harflerinden oluşuyordu… Mustafa, Osman, Basri, Erdoğan, Süleyman ve Erin, İstihbarat Daire Başkanlığı Bilgi İşlem ve Teknik Şubesi’nde görevliydiler. MOBESE 2003 yılında “mobil uygulamalar” dalında 261 katılımcı arasından Türkiye birincisi seçilecek kadar iyiydi. Resmi açılımı Mobil Elektronik Sistem Entegrasyon- yani kısaca MOBESE olarak veriliyordu.”

NEDEN ANT ETMEK DENMEZ DE ANT İÇMEK DENİR?

Türkçede “yemin edilir”, “söz verilir” de aynı anlama gelen diğer deyim neden “ant içmek” olarak kullanılır? Eski Türklerde ve Moğollarda (hatta İskitlerde) kan kardeşliği adeti vardı. Kan kardeşi olacak iki kişi kanlarını akıtır, akan kanlarını kımıza katarak bunu aynı kaptan içerlerdi. Kan kardeşliğine ve bu törene “anda” denirdi. Kaşgarlı Mahmut zamanına gelince, “anda”, “and” sözcüğüne dönüşmüştür. Ant içmek anlamında Uygurcada, “andıkmak“, Moğolcada da “andagamak“ kullanılmaktadır. Kan kardeşliği töreni bir tür yemin töreniydi. Kan kardeşi olanların aynı kaptan içmeleri töreni bütünlüyordu, bundan ötürü “anda” ya da “and” içmek eylemi ile kullanılmıştır. "And" kelimesi daha sonra yazımda "Ant" olarak yer almıştır. “Ant kardeşi” deyimi de “kan kardeşi” anlamındadır.

YUNAN NE DEMEK YUNANLI NE DEMEK?

“Amāna-Ḥātpa” , ya da 3. Amenhotep, ya da Amenofis III; eski Mısır kayıtlarındaki dokuzuncu firavun… M.Ö. 1391 – 1353 arasında hüküm sürmüştü. Mitanni’den (şimdiki Güneydoğu Anadolu, Suriye ve kısmen orta Anadolu) ve Arzava’dan (şimdiki Göller bölgesi) kız alıp evlenmişti. Adına yaptırdığı tapınakta Mısır’ın yabancısı olan Anadolu halklarını saymış: Luviler, Mitanniler… bir de Iunia A’lılar. “A” büyük anlamına geliyordu: Büyük Iunia… Helen yazıtlarında “Ionia” olarak sayılan yerin (bugünkü İzmir ve cıvarı) tarihteki en eski kaydı buydu. O halde, Iunia has Anadolulu idi çünkü kaydın zamanı, Yunanistan’dan Anadolu’ya yapıldığı belirlenen göçlerden yüzyıllarca öncesine denk geliyordu. Helen metinlerinde geçen Ionia halkı için Persler, “Yon”, ya da “İon” diyorlardı. Daha sonraki yıllarda Farsça ile birlikte Arapça’da da “Yonan” adı kullanıldı. Türkçe’ye de “Yunan” olarak geçti. Yunanlar kendilerine “Elen”, ülkelerine “Ellas” derler. Türkçe’de o topraklara neden Yunanistan, halkına da neden “Yunan” denmiştir ve neden hala böyle denir belli değil. Yunanlı sözcüğü “Yonyalı” ya da “Yunyalı” sözcüğünden bozularak gelmiş olmalı.